Korte Wandeling – Landgoed den Treek, VOL


Deze activiteit is volgeboekt
Datum/Tijd: wo 1 september 2021, 10:30 - 13:00

Vreemd of niet, maar dit is de eerste Korte Wandeling die ik organiseer op het Landgoed Den Treek. Waarschijnlijk omdat de meesten van ons hier vertrouwd mee zijn. Aan de andere kant is en blijft het een aantrekkelijk landgoed met een grote variatie aan landschappen en opmerkelijke cultuurhistorische objecten.

De oudste vermelding van Den Treek staat in een regest van de bisschop van Utrecht Jan van Diest uit 1334 waarin hij aangeeft dat de hoeve Wilslande is gelegen tussen de hoeves  Badenvorde (Bavoort) en de Treke aan de Beke i.c. de hoeve Den Treek.

De hoeve Den Treek was een van de 26 hoeven die – waarschijnlijk vanaf de dertiende eeuw – samen de marke van de Leusderberg vormden. Een marke was een groep personen die gezamenlijk zekere rechten hadden. Bij de marke van de Leusderberg ging het om 26 hoeven (boerderijen), die gezamenlijk gebruiksrechten hadden op de Leusderberg, het heidegebied op de Utrechtse Heuvelrug onder Leusden. Die rechten waren: het recht om vee te weiden, plaggen te steken, hout te oogsten en bijen te houden. Het weiden van schapen werd wel aangeduid met “schaapsdrift”. Het gemeenschappelijk marke bezit werd aangeduid als de ‘almende’. Ook de naam “meent” werd gebruikt. Aanvankelijk bestond de marke uit 26 hoeven, later uit 31 hoeven, die in vier groepen kunnen worden verdeeld (de later toegetreden hoeven staan vermeld):

  • op de Leusderberg nabij Amersfoort: de Groote Hoek, Grootveld, Velddorp en Vlooswijk;
  • op het Heetveld: Den Treek, Groot Loevezijn, Klein Loevezijn, (Loef,) Ravensbeek en Groot Ravenhorst (van ouds Ravensloot);
  • in Leusderbroek: Vrijhoef, Burgwal, ‘t Pothsland, Heuvel, Drift, Middenbroek, Groot Santbrink, ‘t Hek, ‘t Oude Huis, Klein Santbrink, Groote Pol, Kleine Pol en ‘t End;
  • langs de Lunterse Beek: Oude Bieshaar, (Nieuwe Bieshaar,) Bruine Haar, Bavoort, (Ruitenbeek,) Grift (en Heiligenbergzicht).

De eerste schriftelijke bron over de ‘gemeen geërfden van de 26 houven (hoeven) gelegen onder Leusden’ dateert van 27 november 1561. De eigenaren van de 26 hoeven maakten een verordening over de gronden waarop zij collectieve en individuele gebruiksrechten uitoefenden. In de loop van de achttiende eeuw verdween  echter “het grondheerlijk karakter van de Leusderberg met zijn hoeven”.  In 1838 gaan er voor het eerst stemmen op om de Leusderberg te verdelen. Grote delen worden uiteindelijk verkocht, onder andere aan de Minister van Oorlog voor de aanleg van een oefenterrein. Uiteindelijk werd ook de resterende grond verdeeld en kwam op tweede kerstdag van het jaar 1889 een einde aan het bestaan “van dit merkwaardige lichaam van zeer hooge ouderdom”.

De activiteiten rond de Leusderberg hadden aanvankelijk een zuiver agrarisch karakter. Het ging om 26/31 boerderijen, die de gemene gronden benutten in hun bedrijfsvoering. De hoeven waren zelf voor een deel weer eigendom van rijke families of van kerkelijke instellingen. De boeren die op de hoeven woonden en werkten, betaalden pacht. Zo was Den Treek in 1700 eigendom van “Johan van den Treeck, Med. Doctor”, de kleinzoon van Leendert Jansz. van den Treeck. Hij had de hoeve verpacht.  Nadat de hoeve in de 18e eeuw verschillende malen van eigenaar was verwisseld, kwam deze in 1807 in handen van W.H. de Beaufort (1775-1829), stichter van het huidige landgoed Den Treek-Henschoten. Hij begon met de bouw van het huidige landhuis in 1807. De beide zijvleugels aan weerszijden van het middengedeelte worden in 1810-1812 in empirestijl aangebouwd. In 1903 werd het uitgebreid met de toren en in 1949 werd de vleugel aan de zuidzijde van een verdieping voorzien.

De tuin werd rond 1820 omgevormd tot landschapspark, mogelijk naar een ontwerp van J.D. Zocher jr. en later van S.A. van Lunteren. Toen het landgoed Den Treek in 1919 een familievennootschap werd, zijn het huis en de omringende tuin buiten dit landgoed gebleven. In 1949 werd het huis verbouwd tot hotel en restaurant met een terras aan de vijver. In 1998 werd de buitenplaats met de daaromheen liggende grond verkocht en het landhuis wordt nu gebruikt voor particuliere bewoning.

Opmerkelijk is ook dat er in 2017 op het landgoed Den Treek-Henschoten, een belangrijke cultuurhistorische en geografische  bodemvondst heeft plaatsgevonden. Bij graafwerkzaamheden op  het landgoed zijn toen de resten aangetroffen  van een heel oud dennenbos. De bosresten zijn ongeveer 13.000 jaar oud en stammen uit een relatief warme periode tegen het einde van de laatste ijstijd. Het ging om een unieke vondst omdat de bomen een beeld geven van de regionale effecten van een abrupte en ingrijpende klimaatverandering als gevolg van een snelle en langdurige afkoeling van het klimaat.

Na de wandeling lunchen we bij restaurant Bavoort, Treekerweg 28, Amersfoort.

We starten vanaf het parkeerterrein aan de kruising bij de Treekerweg en Paradijsweg in Leusden, om 10.30 uur.

De begeleider van deze wandeling is Coby van Rooijen.

We vragen aan de deelnemers naast hun naam, emailadres en telefoonnummer, in het veld ‘opmerkingen’ ook aan te geven of men al dan niet over een auto beschikt en in welke wijk van Amersfoort of naburig dorp men woont.  Op basis van deze gegevens kan dan een lijst worden gemaakt die zal worden gedeeld met de deelnemers, zodat men onderling afspraken kan maken van wie met wie meerijdt.

Mocht de wandeling zijn volgeboekt, en wil je op de reservelijst komen, mail dan je naam, telefoonnummer en email-adres naar sportief@power-amersfoort.nl of cvanrooijen@gmail.com
Wil je je afmelden voor deze wandeling geef dat dan z.s.m. door via cvanrooijen@gmail.com.

Aanmelden voor de wandeling kan alleen via het aanmeldformulier, dat vanaf woensdag 11 augustus 2021 hieronder te vinden is.

 


Deze activiteit is al geweest
Deze activiteit is volgeboekt
Design: Pixelliquid | Techniek: Kleine Stappen